Het is de grote frustratie van veel stellen: steeds opnieuw in ruzies belanden, hoe hard jullie ook proberen om uit conflict te blijven. Misschien hebben jullie het gevoel dat jullie steeds dezelfde ruzie hebben, of dat zelfs kleine dingen inmiddels kunnen uitgroeien tot een groot conflict.
Ik wil jullie meenemen in mijn visie op ruzie en het doorbreken van jullie conflictpatroon. Want wanneer ruzies zich blijven herhalen, gaat het vaak niet alleen over het onderwerp waar jullie ruzie over maken. Er zit meestal een patroon onder.
Aan het einde van dit stuk geef ik je een korte vragenlijst mee waarmee je zelf aan de slag kunt.
Eerst een korte situatieschets. Misschien herken je dit.
Babette en Fey hebben heel vaak ruzie. Het lijkt inmiddels over de kleinste dingen te gaan. Fey draait deksels niet goed vast, Babette dweilt niet goed in de hoekjes, Fey zucht volgens Babette te snel en te geïrriteerd. En er zijn zelfs grote onderwerpen, zoals geld, waarover bijna niet meer gesproken wordt omdat ze er toch telkens maar ruzie over hebben.
Aan de oppervlakte lijken deze ruzies steeds over iets anders te gaan. Over het huishouden, over de visie op de opvoeding van de kinderen of over de aanschaf van een nieuwe auto. Maar als we een laag dieper kijken, een kijkje nemen onder het tapijt, dan zien we vaak dat er onder al die verschillende conflicten een vergelijkbaar patroon zit.
In mijn relatietherapie in Arnhem onderzoek ik samen met stellen het patroon dat achter deze ruzies verborgen zit. En over dat patroon kan ik vrij kort zijn: vaak gaat het uiteindelijk over het gevoel niet gezien, gehoord of begrepen te worden in wat voor jou belangrijk is.
Maar met dat inzicht is het probleem natuurlijk nog niet opgelost. Het kan best ingewikkeld zijn om helder te krijgen wat die verborgen behoefte is. Niet in de laatste plaats omdat dat zo kwetsbaar kan zijn. En daarnaast zijn er in de loop van de tijd vaak communicatievormen ingeslopen die het conflict juist verder aanwakkeren.
Terwijl de behoefte van beide partners misschien uiteindelijk helemaal niet zo verschillend is:
Hoor mij. Begrijp mij. Zie mij. Hou van mij.
De deur
Wat ik in mijn relatietherapie doe, is het proces van jullie ruzies met jullie ontleden. Vaak pakken we een enkele ruzie als voorbeeld en vraag ik jullie allebei om te vertellen wat daar gebeurde.
We zoomen vervolgens in. Als je terugkijkt op de ruzie: wat werd er op dat moment in jou geraakt?
Vaak geeft de vraag “Wanneer dacht je: oh, zie nou wel?” hele fijne en waardevolle inzichten.
Want wanneer je dat denkt, hebben we vaak een patroon te pakken.
“Oh, zie nou wel. Ze luistert weer niet.”
“Oh, zie nou wel. Hij begint weer te roepen.”
“Oh, zie nou wel. Ze trekt zich weer terug.”
Ik noem dat een deur.
Achter deze deur zitten je behoeften verscholen. Maar omdat die behoeften vaak kwetsbaar zijn, hebben we er een deur voor gezet. We beschermen onszelf.
Ruzies zijn, hoe vervelend ook, eigenlijk een prachtige ingang om te onderzoeken welke behoeften er in onze relatie niet vervult worden.
Als we een patroon — de deur — te pakken hebben, zoomen we in op wat daar achter zit. Niet om een schuldige aan te wijzen, dat vind ik totaal niet relevant. We kijken nieuwsgierig en oordeelvrij naar wat er bij ieder van jullie gebeurt.
Welke behoefte voel je eigenlijk? En wat maakt het zo moeilijk om die behoefte rechtstreeks aan je partner te laten zien?
Want misschien zit achter “zie nou wel, je luistert nooit naar mij” eigenlijk een veel kwetsbaardere boodschap:
“Ik wil zo graag het gevoel hebben dat wat ik zeg ertoe doet. Ik wil zo graag dat je me hoort”
Misschien is “Zie nou wel, je geeft ook echt helemaal niks om mij” eigenlijk:
“Ik ben bang dat ik niet belangrijk voor je ben, ik ben zo bang dat je bij me weggaat.”
En soms is “Zie nou wel, je zit me altijd op mijn nek, laat me gewoon met rust!” juist:
“Ik weet niet hoe ik je moet vertellen dat ik me op dit moment overspoeld voel, maar ik ben gewoon bang je kwijt te raken.”
Als een behoefte langere tijd niet gezien of erkend wordt, kan die zich steeds nadrukkelijker laten zien. Daardoor kan het gebeuren dat hetzelfde gevoel uiteindelijk op allerlei verschillende momenten wordt geraakt.
En dan komt er opeens overal ruzie. Over de afwas. Over het feit dat je partner vijf minuten te laat is. Over wie de kinderen in bad doet. Over de lamp die nog steeds niet is opgehangen. Of over het feit dat je partner met een vriendin uit eten wil.
Op zichzelf lijken dit allemaal verschillende onderwerpen.
Maar misschien is het patroon eronder steeds hetzelfde.
De beloofde vragenlijst: een kijkje achter je eigen deur
Ga voor jezelf terug naar een ruzie die jullie onlangs hadden. Kies bij voorkeur een ruzie waarvan je achteraf dacht: hoe zijn we hier nou weer in terechtgekomen?
1. Omschrijf een ruzie
Beschrijf zo concreet mogelijk wat de aanleiding van de ruzie was. Wat zei of deed jij? Wat zei of deed je partner?
Probeer naast wat er gezegd werd ook te omschrijven wat je voelde in je lichaam. Je lichaam kan namelijk een sterke aanwijzing geven voor wat er bij jou geraakt wordt.
2. De deur: wanneer dacht je ‘oh ja hoor, zie nou wel’?
Probeer dat moment zo precies mogelijk terug te halen.
Wat deed je partner op dat moment waardoor je dit dacht?
3. Wat gebeurde er bij jou?
Welke ‘zie nou wel’-gedachte schoot er door je hoofd?
Bijvoorbeeld:
“Zie nou wel, ze luistert weer niet.“
“Zie nou wel, ik doe het blijkbaar weer niet goed.”
“Zie nou wel, hij trekt zich weer terug.”
“Zie nou wel, ik sta er weer alleen voor.”
4. En dan de laatste stap: een kijkje achter de deur
In deze stap geven we nieuwe taal aan de behoefte die onder jullie conflict ligt.
Want achter jouw ‘zie nou wel’ zit zeer waarschijnlijk een behoefte verborgen. In deze stap maken we de vertaalslag van ‘zie nou wel’ naar die behoefte.
Dit kan nog best complex zijn, maar ik neem je mee in verschillende opties.
Een voorbeeld:
Als jij denkt: ‘zie nou wel, hij loopt weer weg, ik word hier helemaal gestoord van’, is het interessant om te kijken naar de behoefte die daaronder ligt.
En dat is zeer waarschijnlijk niet:
“Ik wil niet dat je ooit meer wegloopt.”
Maar:
“Ik wil zo graag dat je blijft, want ik ben zo bang om je kwijt te raken.”
En misschien zit achter:
‘Zie nou wel, je luistert alweer niet’.
de gedachte:
“Ik ben bang dat ik niet belangrijk genoeg voor je ben om naar te luisteren. Ik wil zo graag het gevoel hebben dat wat ik zeg ertoe doet.”
In deze stap vertaal je jouw ‘zie nou wel’ naar een behoefte. Vaak hangt die samen met een emotie: angst, verdriet, boosheid, machteloosheid. Breng die onder woorden.
Tip: je lichaam kan hierbij een mooie leidraad zijn. Ga nog eens terug naar stap 1. Waar in je lichaam voel je de spanning oplopen? Kun je dat gevoel in je buik, borst of samengebalde vuisten herkennen als bijvoorbeeld angst, verdriet, boosheid of machteloosheid?
Misschien merk je dat je boosheid eigenlijk een laag daaronder iets anders vertelt.
Als je dit fysieke gevoel bij jezelf leert herkennen, kun je het bij een volgende ruzie misschien eerder opmerken.
Ah, daar is weer die angst dat hij me verlaat.
Ah, daar is weer dat gevoel dat ik er alleen voor sta.
Ah, daar is weer dat verlangen om gehoord te worden.
Je komt dan sneller bij je deur en daarmee ook bij je behoefte. En misschien lukt het jullie vervolgens om niet alleen vanuit de boosheid of irritatie te reageren – wat tot ruzie leidt -, maar om aan je partner te laten zien wat daarachter zit.
Daarover het gesprek voeren kan spannend zijn. Het vraagt iets anders dan elkaar vertellen wat de ander fout doet.
Maar juist hier kunnen relatieproblemen veranderen in een ingang naar meer begrip en verbinding.
Want van mij hoef je echt niet te leren om nooit meer ruzie te maken. Wat ik jullie gun is om juist middels ruzie met elkaar in contact te komen.
Wil je hier over verder praten dan doe ik dat graag. Contact opnemen met mij kan hier.